Bazen saygı kazanmak için uzun uzun konuşmaya ya da ses yükseltmeye gerek kalmaz. Uzmanlara göre doğru anda sergilenen tek bir beden dili davranışı, karşı tarafın algısını saniyeler içinde değiştirebiliyor. Psikoloji araştırmaları, sakinlik ve kontrol hissi veren bu basit hareketin, özellikle sınırların zorlandığı anlarda güçlü bir etki yarattığını ortaya koyuyor. Kelimeler devreye girmeden kurulan bu sessiz mesaj, çoğu zaman söylenenlerden çok daha net anlaşılıyor.
Üstelik ne ses yükseltmeye ne de uzun açıklamalara gerek var.
İnsan zihni, karşısındaki kişinin duruşunu ve sınırlarını düşündüğümüzden çok daha hızlı okuyor. Uzmanların özellikle altını çizdiği nokta ise şu: Sessizlik, doğru kullanıldığında güçlü bir otorite sinyaline dönüşebiliyor.
İletişim ve algı üzerine yaptığı çalışmalarla bilinen sosyal psikolog Albert Mehrabian’a göre insanlar, karşılarındaki kişiyi değerlendirirken söylenen kelimelerden çok beden diline odaklanıyor. Duruş, bakış ve tepki süresi; özgüven, kontrol ve sınır algısını doğrudan etkiliyor.
Bu çerçevede uzmanların en etkili bulduğu davranış, ani tepkiler vermeden ama geri çekilmeden yapılan bilinçli bir duraklama.
Psikologların “kontrollü sessizlik” olarak tanımladığı bu davranış; karşı tarafın sözünü hemen onaylamadan, savunmaya geçmeden ya da konuyu yumuşatmaya çalışmadan, dik bir duruşla birkaç saniye beklemek anlamına geliyor. Bu sırada kısa ama net bir göz teması korunuyor.
Bu tutum karşı tarafa aynı anda şu mesajları veriyor:
Paniklemiyorum
Söyleneni duyuyorum
Kontrol bende
Sınırlarım net
Davranış bilimleri alanında çalışmalarıyla tanınan Amy Cuddy’ye göre saygı algısı çoğu zaman sakinlik ve kendine hâkim olma hissiyle bağlantılı. Hızlı ve duygusal tepkiler, kişinin savunmada olduğu izlenimini yaratırken; kontrollü sessizlik, karşı tarafta belirsizlik oluşturuyor. Bu belirsizlik de otomatik olarak durumu yeniden değerlendirme ihtiyacını doğuruyor.
Uzmanlara göre kontrollü sessizlik özellikle şu anlarda etkisini gösteriyor:
Sözünüz kesildiğinde
Küçümseyici bir ifade kullanıldığında
Kişisel sınırlarınızın zorlandığını hissettiğinizde
Tartışma yükselme eğilimi gösterdiğinde
Bu anlarda açıklama yapmaya çalışmak yerine birkaç saniyelik sakin bir duruş, çoğu zaman sözlü bir karşılıktan daha net bir mesaj veriyor.