Mutfak lavabosuna dökülen bir bardak bozuk süt veya bir miktar atık yağ, ilk bakışta zararsız görünebilir. Alt tarafı bir bardak diyerek dökülen bu maddeler, kanalizasyon sistemlerinde devasa tıkanıklıklara ve çevre felaketlerine yol açıyor. Bireysel olarak önemsiz görülen bu küçük alışkanlıklar birleştiğinde, evdeki borulara zarar verirken aynı anda belediye bütçelerine milyonlarca liralık yük bindiriyor.
Detaylar 👇
Bu yağlar, zamanla borulara atılan yemek artıkları veya diğer yabancı maddelerle birleşerek 'fatberg' (yağ dağı) adı verilen kaya sertliğinde bloklar oluşturur.
Bu tıkanıklıkların temizlenmesi dudak uçuklatan maliyetlere yol açar. Örneğin, 2025 yılının ortalarına kadar sadece Sidney'de bu tür tıkanıklıkları gidermek için 12 milyon Avustralya doları harcanmıştır. Ancak sorun sadece para değil. Tıkanan kanallar, ham ve arıtılmamış kanalizasyon suyunun taşarak nehirlere ve denizlere karışmasına neden olur. Bu durum, halk sağlığını tehdit eden ve ekosistemi felç eden bir çevre felaketidir.
Bozulmuş sütleri doğrudan dökmek yerine, suyla seyrelterek bitkileriniz için doğal bir gübre olarak kullanabilir veya doğrudan çöpe atabilirsiniz. Son kullanma tarihi geçmiş soslar, dip soslar ve ağır yemek suları ise kompost yapılabilir ya da kağıt havlu yardımıyla emdirilerek evsel atığa dönüştürülebilir.
Kimyasal maddeler, boyalar ve ağartıcılar ise en riskli gruptadır. Konsantre temizlik ürünlerini asla doğrudan lavaboya boşaltmamalısınız. Boya fırçalarınızı yıkadığınız su, hem boruları tıkayabilir hem de yanıcı buharların yayılmasına neden olabilir. Bu tür suları eski bir havluya emdirip kuruduktan sonra çöpe atmak veya en doğru harekettir.
Şehirlerin sağlığı, tek bir bireyin ne yaptığıyla değil, milyonlarca insanın toplam alışkanlıklarıyla belirlenir. Evimizde aldığımız küçük bir önlem, binlerce kilometrelik boru hattının korunması ve okyanusların temiz kalması anlamına gelir. Lavabo bir çöp kutusu değildir ve yaşam döngüsünün önemli bir parçasıdır. Bu yüzden onu doğru kullanmak hepimizin sorumluluğudur.