Market raflarındaki en pahalı ürünlerden biri yağlar. Gelin görün ki yağ, mutfaklarımızın da vazgeçilmezi. Özellikle kızartma yapmayı seviyorsanız, vay halinize! Bu nedenle ülkemizde kızartma yağları genellikle tekrar tekrar kullanılıyor. Fakat uzmanlar, bu alışkanlığın farkında olmadan sağlığa ciddi zararlar verebildiğinin altını çiziyor.
Aynı yağla yapılan her kızartma, tabağınıza yeni kimyasal riskler ekliyor.
Ekonomik olması açısından birçok kişi kızartma yağlarını tekrar tekrar kullanmayı tercih ediyor. Fakat özellikle yüksek ısıya tekrar tekrar maruz kalan yağlar, vücutta biriken zararlı maddelere yol açabiliyor.
Kızartma sırasında yağ, yüksek sıcaklığa maruz kalır ve yapısal olarak bozulmaya başlar. Bu süreçte yağın içindeki yağ asitleri parçalanır, oksidasyon artar ve serbest radikaller ortaya çıkar. Özellikle aynı yağ defalarca kullanıldığında bu kimyasal değişimler katlanarak büyür. Sağlıklı bir yağ tüketiyor olsanız dahi ilk kullandığınız yağla tekrar kullandığınız yağın değerleri aynı değildir.
Bir yağın tekrar kullanılıp kullanılmamasına, yağın rengine, kokusuna ve yapısında bakarak karar verebilirsiniz. Yağın rengi koyulaştıkça, kıvamı yoğunlaştıkça ve kokusu ağırlaştıkça risk de artar.
Tekrar tekrar kullanılan yağdaki maddeler, vücutta hücre hasarına yol açabilir, iltihaplanmayı artırabilir ve uzun vadede kalp-damar hastalıklarıyla ilişkilendirilebilir.
Beslenme uzmanı Jennifer Pallian, kızartma yağlarının tekrar kullanılabileceğini ancak bazı noktalara dikkat etmek gerektiğini söylüyor: 'Yemeklik yağı doğru şekilde yeniden kullanmak güvenli olabilir, ancak özellikle doğru şekilde saklanmazsa, kullanım sayısı arttıkça riskler de artar. Yağı tekrar tekrar ısıtma işlemi oldukça büyük değişikliklere yol açar. Sadece 'iltihap, yüksek tansiyon ve hatta bazı kanser türleri' riskini artıran toksik ve kanserojen bileşikler üretmekle kalmaz, aynı zamanda 'omega-3'ler de dahil olmak üzere sağlıklı yağları kaybederek ve trans yağlar gibi zararlı yağlar kazanarak' sağlığı destekleyici faydalarını da kaybedebilir.'
Bu nedenle aynı yağı tekrar kullanırken;
Aynı yağla farklı türde gıdalar kızartılmamalı (Tavuk ve tatlı gibi)
Yağ en fazla birkaç kez kullanılmalı
Uzmanlar mümkün olduğunca kızartma tüketiminin sınırlandırılmasını öneriyor. Fırınlama, airfryer veya az yağlı pişirme yöntemleri hem daha güvenli hem de daha sağlıklı alternatifler sunuyor.
Ayrıca kızartmalık yağı saklarken bazı noktalara dikkat etmek gerekiyor:
Her kullanımdan sonra yağı iyice süzün: Bu, bozulmayı hızlandıran yiyecek parçacıklarını gidermek için çok önemlidir.
Kapağını kapatın: Yağı bir cam kavanoz içinde saklayabilirsiniz. Fakat kapağını kapatmayı unutmayın!
Yağı nasıl saklarsanız saklayın, birkaç kereden fazla kullanmayın. Köpüren, yoğun duman çıkaran veya kötü kokan yağları kesinlikle tekrar kullanmayın, uygun bir şekilde evinizden uzaklaştırın.