Bir zamanlar para daha çok somut şeylere gidiyordu, şimdi ise deneyimlere, kolaylığa ve iyi hissettiren her şeye akıyor. Sepete eklemeden önce düşünmüyoruz, iptal etmeden önce de belki lazım olur diyoruz. Harcamalarımızın dili değişti haliyle önceliklerimiz de evrim geçirdi. Yaniı son 10 yılda cüzdanımız resmen başka bir karaktere dönüştü. Gelin bu dönüşümün başrollerine birlikte bakalım!
Son 10 yılda mağazaya gitmek neredeyse opsiyonel bir aktiviteye dönüştü. Artık canımız sıkıldığında bile alışveriş yapabiliyoruz, ki bu da hiç ama hiç masum bir durum değil. Mobil uygulamalar bildirimle dürtüyor, indirimlerle ikna ediyor. Sadece bakıyordum demek de bir nevi tarihe karıştı. Kargo bedava olunca beynimiz tamamen kapanıyor. Üstelik iade kolaylığı harcamayı daha da cesaretlendiriyor. Fiziksel alışveriş hala var ama online alışverişin yanında esamesi pek okunmuyor. Cüzdanımızın en aktif uygulaması kesinlikle burası.
Eskiden dışarıdan yemek bir keyifti, şu an ise form değiştirip günlük rutin haline geldi. Uygulamalar sayesinde mutfakla aramıza ciddi bir mesafe girdi. Ne pişirsem yerine nerde indirim var cümlesi kendine bol bol yer buldu. Paket servis hızlandıkça harcama da hızlandı. Evde malzeme varken bile sipariş vermek normalleşti. Özellikle yoğun şehir hayatında bu alışkanlık iyice kökleşti. Son 10 yılın sessiz ama en pahalı dönüşümlerinden biri bu oldu.
Bir bakmışsınız maaşın küçük küçük parçaları her ay sessizce gidiyor. Dizi, film, müzik, bulut depolama, uygulama üyelikleri derken liste uzuyor. Tek tek bakınca küçük, toplu bakınca ciddi bir harcama. Üstelik çoğunu aktif kullanmasak bile iptal etmiyoruz. Belki izlerim mantığı da tam olarak burada devreye giriyor. Eskiden tek bir platform yeterliyken şimdi çeşit şart oldu. Dijital konforun bedelini düzenli olarak ödemekteyiz.
Artık insanlar eşya almaktansa anı biriktirmeyi tercih ediyor. Tatil dedik diye bu durum sadece deniz ve güneşten ibaret sanılmasın ama. Deneyim, paylaşım ve kaçış anlamına geliyor artık tatil yapmak. Kısa kaçamaklar, şehir kaçışları ve konsept tatiller öne çıktı. Sosyal medyada paylaşılabilir olması da harcamayı körüklüyor desek yanlış olmaz. Bir kere geliyoruz hayata mottosu ödeme ekranında yankılanıp duruyor. Deneyim pahalı ama vazgeçilmez hale geldi.
Cilt bakımı, saç ürünleri, vitaminler, terapiler… Kendimize harcama yapmak artık lüksten ziyade bir ihtiyaç gibi algılanıyor. İyi hissetmek başlı başına bir harcama kalemi oldu. Özellikle son yıllarda bu alan ciddi büyüdü. Eskiden ihmal edilen şeyler şimdi düzenli bütçe maddesi olarak kendilerine yer buldular. Kendine bakmak artık bir statü göstergesi yerine geçiyor. Harcıyoruz ama vicdan azabı duymuyoruz. Çünkü buna gerçekten inanıyoruz!
Spor salonu üyelikleri, online dersler, yoga, pilates, uygulamalar derken ciddi bir pazar oluştu. Sağlık artık sadece hastalanınca hatırlanan bir şey olmaktan çıktı. Önleyici harcamalar yükselişte. Evde spor ekipmanları bile ayrı bir bütçe kalemi. Sağlık her şeyden önemli mottosu da tam olarak burada somutlaşıyor. Harcamalar bazen düzenli spora dönüşmese bile niyet kısmı pahalıya patlıyor. Ama yine de vazgeçilmiyor.
Telefonlar artık 3-4 yıl yerine 1-2 yıl dayanıyor gibi hissediliyor. Aslında dayanıyor ama biz dayanamıyoruz. Daha iyi kamera, daha hızlı işlemci derken yenileme döngüsü hızlandı. Akıllı saatler, kulaklıklar, ev aletleri listeye eklendi. Teknoloji resmen modası geçmeden değiştiriliyor. Bu da harcamayı sürekli kılıyor. Son 10 yılın en hızlı tüketilen yatırımı net şekilde teknoloji!
Eskiden oyun almak bir kerelikti, şimdi içinden harcamalar çıkıyor. Dijital oyunlar, ek paketler ve küçük küçük ödemeler ciddi bir bütçe yiyor. Konsol, bilgisayar, aksesuar derken iş büyüyor. Oyun artık sosyalleşme alanı oldu. Bu da harcamayı meşrulaştırdı. Zaten evdeyim bahanesiyle bütçe esnedikçe esniyor Dijital eğlence sessizce bir şekilde cüzdanları eritenlerden.
Kahve artık bir içecekten çok daha fazlası. Dışarıda kahve içmek küçük ama sık yapılan bir harcama haline geldi. Günlük tekrarlandığında aylık ciddi rakamlar çıkıyor. Üstelik sadece kahveyle de bitmiyor çünkü yanına küçük tatlılar ekleniyor. Kendime bir şey ısmarladım psikolojisi tam da bu aslında. Bu harcamalar gözümüze batmıyor ama toplamda etkisi büyük.
Eskiden reklamlara direnmek daha kolaydı. Şimdi güvendiğimiz insanlar ürün öneriyor. Sosyal medya alışverişi dürtüsel hale getirdi. Bir video izlerken sepete eklemek saniyeler sürüyor. Gerçekten ihtiyaç mı sorusu genelde atlanıyor. Görsellik ve hikaye satıyor. Bu da harcamayı hızlandırıyor. Son 10 yılda reklam anlayışı tamamen değişti.