Psikolojide birinin sürekli saate bakması, basit bir merakın çok ötesinde, bireyin iç dünyasındaki huzursuzlukların veya bilişsel yüklerin dışa vurumu olarak değerlendirilir. Bu davranış genellikle 'Zaman Kaygısı' (Time Anxiety), hipervijilans (aşırı tetikte olma) veya sosyal bir savunma mekanizmasıyla ilişkilendirilir. Peki niye sürekli saati kontrol etme ihtiyacı hissederiz?
Bu durumdaki bireyler, zamanın yetmeyeceği, bir şeylere geç kalacakları veya hayatı verimli geçiremedikleri konusunda kronik bir endişe taşırlar. OKDIARIO ve India Today gibi kaynaklarda belirtildiği üzere, bu davranış bir 'acil durum' hissinin sonucudur. Kişi, zamanı sürekli kontrol ederek kontrolü elinde tutmaya çalışsa da, bu durum tam tersine stresi ve 'zamanın hızla akıp gittiği' algısını tetikleyerek bir kısır döngü yaratır.
Rahatsız edici bir toplantıda veya yabancı olunan bir sosyal ortamda saate bakmak, 'burada değilim' veya 'gitmem gerekiyor' mesajını veren sözel olmayan bir ipucudur. Psikologlar, bu davranışı kişinin içinde bulunduğu andan duyduğu huzursuzluğu hafifletmek için kullandığı bir başa çıkma mekanizması olarak tanımlar. Bu, bireyin mevcut ortamdan zihinsel olarak kopma isteğinin fiziksel bir yansımasıdır.
ResearchGate’de yayımlanan çalışmalara göre, gelecekteki bir görevi (örneğin ilaç içmek veya bir toplantıya girmek) unutmamak için saati kontrol etmek bilişsel bir stratejidir. Ancak bu kontrolün sıklığı arttığında, bu durum hipervijilans (aşırı uyanıklık) halini alır. Kişi, zihnindeki planı unutma korkusuyla o kadar meşgul olur ki, mevcut ana odaklanma yetisini kaybeder.
Modern çalışma kültüründe ise 'saat izleme' (clock-watching), düşük iş tatmini ve tükenmişlik ile de ilişkilidir. M2SYS araştırmalarına göre, performansın sadece zamana endeksli olduğu ortamlarda çalışanlar, kendilerini sürekli baskı altında hissederler. Bu durum, odaklanmayı ve yaratıcılığı engellerken, bireyin işine değil, mesainin bitişine odaklanmasına neden olur.
Özetle sürekli saat bakmak, sadece zamanı görmek değil; aynı zamanda kaygı, sıkılma veya kontrolü kaybetme korkusunun bir göstergesidir.