Birinin size doğruyu söyleyip söylemediğini anlamak, bazen sadece bir his değil, bilimsel verilere dayanan bir gözlem sürecidir. Uzmanlar, yalan söyleyen bireylerin farkında olmadan verdikleri fiziksel ve sözel sinyallerin, dürüstlüğü sorgulanan anlarda paha biçilemez ipuçları sunduğunu belirtiyor.
Detaylar 👇
Psikolojik açıdan bir yalan kurgularken kişi hem hayal gücünü çalıştırmak hem de kendi yalanına inanılması için sosyal ipuçlarını kontrol altında tutmak zorunda kalır. Zihinsel yükün arttığı bu anlarda, bilinçaltı baskılanan gerçeği fiziksel dışavurumlar veya dil sürçmeleriyle sızdırmaya başlar. Bu durum psikolojide 'bilişsel sızıntı' olarak adlandırılır.
Gerçek duygular, yüzde saniyenin 25’te biri kadar kısa bir sürede beliren 'mikro ifadeler' ile dışa vurulur. Kişi mutlu görünmeye çalışırken dudak kenarlarında beliren anlık bir aşağı sarkma veya korku ifadesi, söylenen sözlerle hissedilen arasındaki derin uçurumu gösterir.
Popüler inanışın aksine, yalancılar her zaman göz kaçırmaz. Aksine, dürüst göründüklerine sizi ikna etmek için normalden daha fazla ve sabit bir göz teması kurmaya çalışabilirler. Öte yandan, sorulan bir soru karşısında gözlerin sağ üste (hayal gücü merkezine) kayması, bir anıyı hatırlamak yerine yeni bir hikaye inşa edildiğinin işareti olabilir.
Yalan söylemek bilişsel bir yük oluşturur. Bu gerginlik, ses tellerinin gerilmesine ve sesin normalden daha ince çıkmasına neden olur. Ayrıca uzmanlar, yalan söyleyenlerin zaman kazanmak için soruyu tekrarladığını veya 'dürüst olmak gerekirse', 'aslına bakarsan' gibi gereksiz onaylayıcı kelimeleri sıkça kullandığını belirtiyor.
Sözler 'evet' derken başın hafifçe iki yana sallanması gibi 'uyumsuz hareketler' en büyük ele vericilerdir. Ayrıca stres anında vücudun savunma mekanizması olarak elin ağıza gitmesi, buruna dokunma veya boyun bölgesini ovuşturma gibi davranışlar, kişinin kendini rahatlatma çabasının bir sonucudur.
Dürüst bir insan olayları basitçe anlatırken, yalan söyleyen kişi hikayesinin boşluklarını kapatmak için gereksiz detaylara boğulur. Uzmanlar, 'Sormadığınız halde çok fazla detay veriliyorsa, bu dikkat dağıtma taktiği olabilir,' uyarısında bulunuyor.