Everest yolculuğu romantik hayallerle başlıyor. Gerçekler ise daha ilk adımda sert yüzünü gösteriyor. Nepal’in dağ kasabası Lukla’da yer alan Tenzing-Hillary Havalimanı, yolculuğun en kritik noktası kabul ediliyor. Dağlarla çevrili konum, kısa pist ve ani hava değişimleri riski katlıyor. Pilotlar açısından hata payı neredeyse yok denecek seviyede. Yolcular içinse nefeslerin tutulduğu dakikalar anlamına geliyor.
Tenzing-Hillary Havalimanı’nda pist uzunluğu yalnızca 527 metre. Uluslararası büyük havalimanlarında 2-3 kilometreyi bulan pistlerle kıyaslandığında fark net şekilde görülüyor. Daha da çarpıcı detay, pistin sonunda yaklaşık 600 metrelik dik uçurum yer alması. Diğer uçta ise sert kaya duvarı bulunuyor. Fren mesafesi, pas geçme ihtimali ya da ikinci deneme şansı neredeyse sıfır.
Yüksek rakım da tabloyu ağırlaştırıyor. Deniz seviyesinden yaklaşık 2.860 metre yüksekte yer alan havalimanında hava yoğunluğu düşük. Motor performansı ve kaldırma kuvveti azalıyor. Uçağı yavaşlatmak zorlaşıyor, iniş sırasında milimetrik hesaplar hayati önem taşıyor.
Himalayalar’ın ortasında yer alan Lukla’da hava durumu öngörülemez kabul ediliyor. Güneşli başlayan sabah, dakikalar içinde sis, kar ya da sert rüzgârla sonlanabiliyor. Görüş mesafesi aniden sıfıra yaklaşabiliyor. Böyle anlarda pilotlar Kathmandu’ya geri dönmek zorunda kalıyor.
Muson döneminde planlanan uçuşların yaklaşık yarısı iptal ediliyor. Pistte ışık sistemi bulunmuyor. Aletli iniş desteği yer almıyor. Görerek uçuş şartı geçerli. Hava aniden kapandığında seçenekler hızla tükeniyor.
Tenzing-Hillary Havalimanı’na iniş izni almak standart lisansla mümkün değil. Kaptanların Nepal’de en az bir yıl uçuş tecrübesi bulunması gerekiyor. Ayrıca yüzlerce kısa pist kalkış ve inişi şart koşuluyor. Son aşamada eğitmen eşliğinde Lukla’ya on sorunsuz uçuş tamamlanıyor.
Tüm önlemlere rağmen kazalar yaşandı. 2008 yılında iniş sırasında gerçekleşen kazada sekiz kişi hayatını kaybetti. 2019’da pistten çıkan uçak helikopterle çarpıştı, üç can kaybı yaşandı. Havalimanı, havacılık tarihinde riskli noktalar arasında anılmaya devam ediyor.
Everest Dağı ana kamp yürüyüşü Lukla’dan başlıyor. Kathmandu’dan yaklaşık 40 dakikalık uçuş, günler süren kara ve yürüyüş rotalarına kıyasla büyük zaman avantajı sağlıyor. Alternatif yollar fiziksel olarak çok daha yıpratıcı.
Dünya genelinde zorlu pistlere sahip başka havalimanları da bulunuyor. Yunan adalarında kısa pistler, Cebelitarık’ta sert rüzgarlar, Innsbruck çevresinde dağ etkisi sıkça konuşuluyor. Yüksek irtifada yer alan Daocheng Yading Havalimanı ise rekor rakıma sahip. Lukla’yı farklı kılan nokta, tüm risk faktörlerini aynı anda barındırması.