Sokakta, mahalle arasında ya da yoğun trafikte aynı manzaraya maalesef ki rastlayabiliyoruz. Köpeklerden çok kedilerin araç kazalarına karışması tesadüf gibi görünse de arkasında ciddi nedenler yer alıyor. Sadece dikkat dağınıklığı değil, biyolojik yapı, refleks sistemi ve hayatta kalma içgüdüleri de tabloyu belirliyor. Üstelik şehir düzeni, gürültü ve ışık dengesi kediler için risk faktörlerini artırıyor.
Kaynak: hashem.alghaili
Korku anında kedilerin bilinçli düşünme mekanizması devre dışı kalıyor. Sinir sistemi kontrolü içgüdüsel reflekslere bırakıyor. Hayatta kalma kodu aktifleşiyor. Sorun tam olarak burada başlıyor çünkü kod, ormanlar ve doğal yaşam alanları için gelişmiş durumda, asfalt yollar için değil.
İlkel refleks sistemi, en küçük ve en karanlık alanı güvenli bölge olarak algılıyor. Hareket eden araç altı, panik yaşayan kedi için sığınak gibi algılanıyor. Tehlikeden kaçış, doğrudan tehlikenin içine yönelme davranışına dönüşüyor. Şehir ortamında güvenli alan ile ölümcül alan arasındaki fark içgüdü tarafından ayırt edilemiyor.
Tehdit hissi arttığında kaçış refleksi her zaman devreye girmiyor. Sıkışmışlık algısı oluştuğunda savunma davranışı tetikleniyor. Sırt kabartma, tıslama, yer tutma refleksi ortaya çıkıyor. İki tonluk araç karşısında bile içgüdü geri çekilmeyi değil, pozisyon almayı seçiyor.
Korna sesi ya da ani gürültü durumunda ise üçüncü refleks devreye giriyor. Kaçış yönü ileri değil, son güvenli hissedilen noktaya geri dönüş şeklinde çalışıyor.
Panik sırasında algılanan son güvenli alan çoğu zaman araç altı oluyor. Geri dönüş refleksi, teker yönüne yönelme davranışı üretiyor. Şehir yaşamı ile evrimsel refleks arasındaki kopuş tam olarak burada ortaya çıkıyor.
Köpekler sürü canlısı kökenli yapıdan geliyor. Sosyal sinyalleri okuma, bekleme, zamanlama, lider takibi refleksi gelişmiş durumda. Trafikte durma, izleme, bekleme davranışı öğrenilebiliyor. İnsan hareketi referans alınabiliyor. Karar mekanizması içgüdüden çok öğrenilmiş davranış üzerinden çalışıyor.
Kediler ise yalnız hayatta kalma sistemine göre evrimleşmiş canlılar. Güven ilişkisi yerine hayatta kalma refleksi çalışıyor. İçgüdü, alışkanlık ve ani tepki ön planda. Panik anında öğrenilmiş davranış değil, ilkel kod devreye giriyor. Şehir trafiği gibi karmaşık ortamlar, yalnız hayatta kalma sistemine göre programlanmış refleks yapısıyla uyum göstermiyor.
Yıl 2002, eskişehir ali fuat güven bulvarında bir köpek sola bakarak gelen trafiği bekledi trafik bitince yaya geçidinden geçip orta refüj boşluğuna geldi ve orada da gelen araçları sağa bakarak bekledi, araçlar bitince karşıya geçti ve yoluna devam etti, hayran kalmıştım