Sağlıklı yaşam ve beslenme dünyasında 'tek bir doğru' olduğuna inanma eğilimindeyiz. Ancak bilim, yaş ilerledikçe bu doğruların esneyebileceğini gösteriyor. Son dönemde yapılan bir araştırma, et tüketen bireylerin 100 yaşına ulaşma ihtimalinin et yemeyenlere göre daha yüksek olabileceğini ortaya koyarak büyük bir tartışma başlattı. Ancak bu çarpıcı sonucun arkasında, yaşlanma biyolojisine dair çok daha derin ve hassas bir detay yatıyor.
Detaylar 👇
On yıllardır bitki bazlı beslenmenin kalp hastalıkları, diyabet ve obezite riskini düşürdüğünü biliyoruz. Peki neden 80 yaşından sonra ibre tersine dönüyor?
Cevap, vücudun biyolojik saati ile ilgili. 50 yaşında odağımız kronik hastalıkları engellemekken, 80 yaşında temel hedefimiz 'kırılganlığı' önlemek oluyor. Yaşlandıkça metabolizma yavaşlar, iştah azalır ve kas kütlesi hızla kaybolmaya başlar. Bu evrede vücut, her lokmadan maksimum proteini ve enerjiyi almak zorundadır. Bitki bazlı beslenme düzenleri lif açısından zengin olsa da ileri yaştaki bireylerde ihtiyaç duyulan yüksek kaliteli protein ve B12 gibi vitaminlerin eksikliğine yol açarak kas kaybını (sarkopeni) hızlandırabilir.
Et yemeyenlerin 100 yaşına ulaşma şansının düşük olması, sadece düşük kilolu katılımcılarda gözlemlenmiştir. İdeal kilosunda olan yaşlılarda et tüketimi ile uzun yaşam arasında böyle belirgin bir fark bulunamamıştır.
Bu durum, yaşlılık biliminde 'obesity paradox' (obezite paradoksu) olarak bilinir. Genç yaşta fazla kilo bir risk faktörüyken, 80 yaşından sonra hafif kilolu olmak, vücudun olası hastalıklar veya kalça kırıkları gibi travmalarla başa çıkabilmesi için bir 'enerji deposu' işlevi görür. Vejetaryen beslenip yeterli kalori ve protein alamayan yaşlılarda, düşük vücut ağırlığı hayatta kalma şansını ne yazık ki düşürmektedir.
Yani mesele 'kırmızı et' yemekten ziyade, vücuda yeterli biyoyararlanımı yüksek hayvansal protein sağlamaktır. Bu gıdalar kemik sağlığı için kalsiyum, kas gelişimi için kaliteli protein ve sinir sistemi için B12 sunarak yaşlılıkta yaşam kalitesini artırır.
Beslenme, sabit bir liste değil, dinamik bir yolculuktur. 50 yaşında uyguladığınız katı kurallar, 90 yaşında size zarar verebilir. Bitki bazlı yemek alışkanlıkları çok sağlıklı olsa da ileri yaşlarda bu alışkanlıkların özenle planlanması, gerekirse takviyelerle desteklenmesi hayati önem taşır. Ömür boyu sürecek sağlıklı bir yaşamın anahtarı, vücudun değişen ihtiyaçlarına kulak vermek ve beslenme alışkanlıklarımızı zamana göre güncellemektir.
Ben de çocukken pastaneciler hakkında aynı şeyi düşünürdüm. Ne güzel sabah akşam pasta yiyorlar diye. Tabii çocukluktan çıkınca buraların mal ve hizmet üretip kâr amacı güden işletmeler olduğunu öğrendik. Bazılarımız çocuklukta kalmış anlaşılan. 🙂