Kahve uzun yıllar böbrek sağlığı açısından tartışmalı bir içecek olarak görüldü. Ancak son bilimsel araştırmalar, düzenli ve kontrollü kahve tüketiminin böbrek fonksiyonları üzerindeki etkilerine dair daha dengeli ve dikkat çekici sonuçlar ortaya koyuyor.
Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar ise kahve ile böbrek sağlığı arasındaki ilişkinin sanıldığı kadar basit olmadığını ortaya koyuyor. Uzun süre böbrekler için “riskli” kabul edilen kahve, yeni veriler ışığında daha dengeli bir çerçevede değerlendiriliyor.
Böbrekler, kanı süzerek toksinlerin atılmasını sağlayan ve vücudun sıvı-dengesini düzenleyen hayati organlar. Kahvenin içeriğinde bulunan kafein ve çeşitli biyoaktif bileşikler, bu mekanizmalar üzerinde dolaylı etkiler yaratabiliyor. Bu da “Günlük kahve tüketimi böbreklere zarar mı veriyor, yoksa fayda mı sağlıyor?” sorusunu gündeme getiriyor.
Geçmişte kahve, özellikle kafein içeriği ve kan basıncını artırabileceği düşüncesi nedeniyle böbrek sağlığı açısından temkinli yaklaşılması gereken bir içecek olarak görülüyordu. Ancak son yıllarda yapılan geniş ölçekli epidemiyolojik araştırmalar bu algıyı önemli ölçüde değiştirdi.
2025 yılında Scientific Reports’ta yayımlanan ve yaklaşık 50 bin ABD’li yetişkinin verilerini kapsayan bir analiz, düzenli kahve tüketiminin kronik böbrek hastalığı riskinde artışla değil, aksine riskin azalmasıyla ilişkili olduğunu ortaya koydu. Yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, hipertansiyon ve diyabet gibi faktörler hesaba katıldığında dahi bu ilişkinin devam ettiği görüldü. Araştırmacılar, bu etkinin kahvede bulunan antioksidan ve anti-enflamatuar bileşiklerle bağlantılı olabileceğini belirtiyor.
Benzer şekilde, Colorado Üniversitesi ve Johns Hopkins Tıp Fakültesi iş birliğiyle yürütülen, 14 binden fazla kişinin yaklaşık 24 yıl boyunca takip edildiği uzun vadeli bir çalışmada, günde 2–3 fincan kahve içen bireylerde akut böbrek yetmezliği riskinin, kahve tüketmeyenlere kıyasla yaklaşık yüzde 17 daha düşük olduğu saptandı.
Öte yandan, European Journal of Nutrition’da yayımlanan Japonya merkezli bir çalışma, kahvenin böbrek sağlığı üzerindeki etkilerinin kişiden kişiye değişebileceğine işaret ediyor. Bulgular, kafein metabolizmasında rol oynayan genetik farklılıkların, kahvenin fayda ya da risk düzeyini belirleyebileceğini gösteriyor. Bu durum, herkes için tek tip bir etki söz konusu olmadığını ortaya koyuyor.
Uzmanlar, kahvenin böbrekler üzerindeki etkisinin; tüketim miktarı, hazırlanma şekli, bireyin genel sağlık durumu ve beslenme alışkanlıklarıyla yakından ilişkili olduğunu vurguluyor. Orta düzeyde kahve tüketimi, yüksek tansiyon, diyabet ve obezite gibi böbrek hastalığıyla ilişkili risk faktörlerinin kontrolünde dolaylı faydalar sağlayabiliyor.
Böbrek hastalığı olan kişiler için ise temel nokta, kahveyi tamamen hayatından çıkarmak değil; kontrollü ve bilinçli tüketmek. Genel olarak günde 3–4 fincanı aşmayan kahve tüketiminin, çoğu bireyde böbrek fonksiyonları üzerinde belirgin bir olumsuz etki yaratmadığı kabul ediliyor.
Sade kahve, sütlü veya kremalı seçeneklere göre daha güvenli bir tercih olarak öne çıkıyor. Çünkü süt ve krema gibi eklemeler, böbrek fonksiyonları zayıflamış kişilerde birikme riski olan fosfor ve potasyum minerallerini artırabiliyor. Bu minerallerin kanda yükselmesi ise kalp-damar hastalıkları başta olmak üzere çeşitli sağlık sorunlarına zemin hazırlayabiliyor.
Ayrıca kahve, günlük sıvı alımının bir parçası olarak değerlendirilmelidir. Böbrek fonksiyon bozukluğu olan kişilerde sıvı dengesinin hassas olması nedeniyle, fazla kahve tüketimi vücutta sıvı tutulmasına yol açabilir. Böyle bir durumda tüketimin azaltılması gerekebilir.
Kafeine duyarlılığı olan ya da tansiyon problemi yaşayan bireyler için kafeinsiz kahve, siyah çay veya yeşil çay gibi alternatifler daha uygun olabilir. Bununla birlikte, böbrek sağlığı açısından en güvenli ve temel içeceğin su olduğu unutulmamalıdır.