Deniz yüzeyinde satranç tahtası gibi desen oluştuğunu hayal edin. İlk bakışta göz yanılması sanılabilir. Oysa kare dalga adı verilen nadir fenomenle karşı karşıyasınız. İki farklı yönden gelen dalgaların dik açıyla çarpışması sonucu ortaya çıkar. Görüntü büyüleyicidir ama risk barındırır. Özellikle açık denizde seyreden gemiler için ciddi sonuçlar doğurabilir.
Kare dalga, diğer adıyla çapraz deniz, farklı yönlerden ilerleyen dalga sistemlerinin dik açıyla kesişmesi sonucu ortaya çıkar. Genellikle uzak bölgede oluşan fırtına kaynaklı kabarmalar ile yerel rüzgarın oluşturduğu dalgalar çakışır. Ortaya çıkan manzara, su yüzeyinde kareli desen oluşturur.
Dalga kırınımı ve dalga bükülmesi gibi fiziksel süreçler de oluşumda rol oynar. Kıyıya yaklaşan dalgaların farklı derinliklerde yön değiştirmesi, kayalık ya da mendirek gibi engellerden sekmesi çapraz yapı oluşturabilir. Bazı bölgelerde düzenli ve simetrik şekilde gözlemlenirken, kimi zaman yalnızca birkaç dakika sürer ve kaybolur. Yükseklikleri 3 metreye kadar ulaşabilir.
Fransa’nın batı kıyısındaki Île de Ré Adası, kare dalgaların en net gözlemlendiği yerlerden kabul edilir.
Kıyıya yakın ve akıntının zayıf olduğu bölgelerde deneyimli yüzücüler açısından genellikle doğrudan tehdit oluşturmaz. Yine de karşıt akıntıların yarattığı itiş kakış, yüzme konforunu ciddi şekilde azaltır. Dinlendirici sahil günü hayali kısa sürede yorucu mücadeleye dönüşebilir.
Asıl tehlike açık denizde ortaya çıkar. Çapraz akıntılar gemilerde şiddetli yalpalamaya yol açar. Su kütlesinin farklı yönlere hareket etmesi dengeyi bozar. Araştırmalar, kare dalga görülen sularda deniz kazalarının orantısız şekilde arttığını gösteriyor. 1995-1999 yılları arasında birçok deniz kazasının çapraz deniz koşullarında gerçekleştiği raporlandı. Gemilerde yük kayması, yapısal hasar, makine dairesine su girişi ve personel yaralanmaları gibi sonuçlar yaşanabiliyor.
Uzak mesafedeki tropikal fırtınalar okyanus boyunca ilerleyen kabarmalar yaratır. Aynı anda yerel rüzgar farklı yönde dalga üretirse kesişim gerçekleşir. Rüzgar kayması da mevcut dalgaları yön değiştirerek karşıt sistemle çarpıştırabilir.
Normal akıntı çatışmaları sonucu ortaya çıkabileceği gibi şiddetli fırtınalar sonrası da görülebilir. Açık denizde karşılaşılması halinde gemilerde ani ve sert salınımlar yaşanır. Deniz yüzeyinde kareli desen estetik görünse de altında yoğun ve düzensiz enerji bulunur.