Antik Pers medeniyetinin kurak topraklara bıraktığı en değerli miras olan 'kehriz' sistemleri, yaklaşık 3 bin yıldır doğanın yasalarına meydan okuyarak akmaya devam ediyor. Günümüzde iklim değişikliği ve su kıtlığı küresel bir krize dönüşürken, hiçbir enerji kaynağına ihtiyaç duymayan bu kadim mühendislik harikası, sürdürülebilir su yönetiminin yaşayan bir kanıtı olarak dikkat çekiyor.
Detaylar 👇
Dağ eteklerindeki derin yer altı su kaynakları, hafif eğimli tüneller aracılığıyla kurak ovalara ulaştırılıyor. Bu sistemin en büyük avantajı, suyun tamamen kapalı kanallar içerisinde taşınmasıdır. Bu yöntem sayesinde, kavurucu çöl güneşinin neden olacağı buharlaşma engellenerek her damla suyun hedefine ulaşması sağlanıyor. Tünel hattı boyunca gökyüzüne açılan dikey şaftlar ise hem inşaat aşamasında havalandırma işlevi görüyor hem de binlerce yıl sonra bile sistemin bakımının yapılmasına imkan tanıyor.
Uzmanlar, bu sistemin yer altı su tablalarına zarar vermediğini ve sadece ihtiyaç duyulan miktarda suyun tahliyesine izin verdiğini vurguluyor. Bugün İran başta olmak üzere pek çok bölgede binlerce kilometrelik faal kehriz hattı bulunuyor. Elektrik veya yakıta ihtiyaç duymayan bu devasa ağlar, hala birçok kasabanın tarımsal üretimini ve içme suyu ihtiyacını kesintisiz karşılıyor. Geçmişin bu dahi çözümü, geleceğin susuzluk sorununa karşı en çevreci alternatiflerden biri olmaya devam ediyor.