Hepimiz yaşamışızdır: En sevdiğimiz grubun o meşhur şarkısını binlerce kez Spotify'dan dinlemişizdir. Ama konser alanına gidip o ilk nota basıldığında, tüylerimiz diken diken olur ve 'Bu bambaşka bir şeymiş!' deriz. Peki, neden dijitalde kusursuz olan o kayıtlar, konserdeki o hafif detone, bol gürültülü performansın eline su dökemiyor?
Kulaklık takarken bası duyarsın, tamam ama konserde o devasa hoparlörler (subwooferlar) devreye girdiğinde olay değişir. Bas vuruşları doğrudan göğüs kafesinde yankılanır, iç organların hafifçe titrer. Müziği sadece kulakla değil, tüm vücudunla fiziksel olarak yaşarsın.
Stüdyo kayıtları milimetriktir; her şey düzeltilmiştir, her nota yerli yerindedir. Ama canlı performansta solistin sesinin hafifçe çatallanması, gitaristin o anki gazla attığı plansız bir solo veya bateristin tempoyu bir tık artırması şarkıya canverir.
Evde tek başına zıplamak bir yere kadar... Ama 20 bin kişiyle aynı anda aynı nakaratı haykırmak? İşte bu antropolojik bir mevzu! Hiç tanımadığın insanlarla aynı anda aynı duyguya kapılmak, o devasa enerji dalgasının içinde kaybolmak insana yalnız olmadığını hissettiriyor. Resmen modern zamanların 'toplu terapi' seansı gibi!
Sanatçılar stüdyoda süreye takılır ama sahnede krallık onlarındır. Albümde 3 dakika olan o şarkı, konserde bir bakmışsın 10 dakikalık epik bir şölene dönüşmüş. Aradaki o bitmek bilmeyen sololar, seyirciyle yapılan vokal oyunları ve o 'haydi şimdi hep beraber' anları şarkıyı senin için kişiselleştirir.
Işıklar ritme göre patlıyor, konfetiler havada uçuşuyor, dev ekranlarda sanatçının her mimiğini görüyorsun... Beynimiz 'çok duyulu' deneyimleri çok daha derin kodlar. Sadece işitmek yetmez; görmek, dokunmak gibi tüm duyguların bir arada oluşu, o anı beynine altın harflerle kazımanı sağlar.
Sanatçının tam karşında ter dökmesi, o iki kelime arasındaki esprileri, belki de sadece o geceye özel yaptığı bir şaka... Kaydı herkes dinler ama o performansı sadece o gece orada olanlar yaşar. Bu 'ayrıcalıklı olma' hissi, müziğin etkisini on katına çıkaran gizli bir sos gibidir.
Kabul edelim, o anı telefonla (her ne kadar bazen abartsak da) kaydetmek veya sadece o atmosferi solumak paha biçilemez. Yıllar sonra o cızırtılı videoyu izlediğinde, stüdyo kaydının asla veremeyeceği o günü, o arkadaş grubunu ve o anki hislerini hatırlarsın.
Bazı sanatçılar vardır, albümde sesi iyidir ama sahnede resmen bir devdir. O karizma, o duruş, seyirciyi avucunun içine alış şekli... Bir insanın yeteneğine canlı şahit olmak, ona olan saygını ve müziğine olan bağlılığını bambaşka bir seviyeye taşır.