Venedik açıklarında, turistik rotalardan sadece birkaç kilometre ötede duran Poveglia Adası, Avrupa tarihinin en karanlık sayfalarından bazılarını taşıyor. Yüz binlerce vebalı insanın karantinaya alındığı, ölüme terk edildiği alan olarak biliniyor. Yıllar sonra akıl hastanesi olarak kullanılması ise adanın karanlık geçmişini daha da derinleştiriyor.
Poveglia Adası’nın karanlık hikayesi 18. yüzyıla uzanıyor. Venedik, dönemin en büyük ticaret merkezlerinden biri konumundayken veba salgını şehir için büyük tehdit oluşturdu. Deniz ticareti yoluyla gelen hastalık, hızla yayılmaya başlayınca Poveglia karantina merkezi haline getirildi.
Salgın belirtileri gösteren insanlar, gemilerden indirilerek adaya gönderildi. Amaç tedavi değil, izolasyondu. Hastalar toplumdan tamamen koparıldı, adada kaderlerine terk edildi.
Tarihi kayıtlara göre yüz binlerce insan salgın dönemlerinde Poveglia’ya gönderildi ve hayatını kaybetti. Toplu mezarlar açıldı, cesetler aynı alanlara gömüldü. Venedikli tarihçiler, 18. ve 19. yüzyıllar arasında adada 160 binden fazla insanın gömüldüğünü tahmin ediyor. Ada toprağının önemli kısmının insan külleriyle karıştığı bile anlatılıyor. Zamanla Poveglia, 'ölüm adası', 'lanetli ada' gibi isimlerle anılmaya başladı.
20. yüzyıla gelindiğinde Poveglia’nın kaderi değişti. 1922 yılında ada, akıl hastanesi olarak kullanılmaya başlandı. Eski karantina yapıları ve askeri binalar hasta koğuşlarına dönüştürüldü. Hastalar izole edildi, ağır psikiyatrik tedavilere maruz kaldı. Dönemin tıbbi anlayışı nedeniyle uygulanan yöntemler oldukça sertti. Deneysel müdahaleler, zorlayıcı tedavi süreçleri ve kapalı yaşam düzeni adayı korku hikayeleriyle özdeşleştirdi.
En çok anlatılan olaylardan biri, hastane doktorlarından birinin yaşadığı iddia edilen psikolojik çöküştü. Rivayetlere göre doktor, adada hayaletler tarafından rahatsız edildiğini söyledi ve kendini kulelerden atarak yaşamına son verdi. Hastane 1968 yılında kapatıldıktan sonra ada tamamen terk edildi.
O tarihten sonra Poveglia, hayalet avcılarının, paranormal araştırmacıların ve belgesel ekiplerinin ilgisini çekti. 'Dünyanın en lanetli adası' söylemi küresel medyada yayılmaya başladı.
Uzun yıllar boyunca ziyaret yasağı uygulanan Poveglia, İtalyan devleti tarafından satış listesine alındı. Kamu borçlarını azaltmak amacıyla ada yatırımcılara açıldı. Geliştiriciler, otel projeleri ve özel mülk planlarıyla ilgilendi. Ancak Venedik halkı duruma sert tepki gösterdi. 'Poveglia per Tutti' yani 'Herkes için Poveglia' adıyla kurulan sivil grup, adanın kamusal alan olarak korunması için harekete geçti.
Yürütülen kampanyalar sonucunda ada, 99 yıllık kiralama modeliyle halk girişimine devredildi. Planlanan proje kapsamında Poveglia, Venediklilerin kullanabileceği kamusal park alanına dönüştürülecek.
Adaya cesetler gömülmedi. Tarihçiler, 1793-1814 yılları arasında, on binlerce veba hastasının hayatını kaybettiğini, ölümlerin ardından cesetlerin yakılarak küllerin “Ölüm Çukuru” denen alanlara gömüldüğünü belirtmekte. Hatta, ada toprağının yaklaşık %50’sinin, insan kalıntıları nedeniyle yoğun kalsiyum ve kül katmanlarından oluştuğu söylenmekte. Ayrıca, bahsi geçen 99 yıllık kiralama sözleşmesi çoktan imzalandı. 1 Ağustos 2025’te bir grup Venedikli, adayı açık bir parka dönüştürme projesine başladı bile.