Günlük hayat sürerken aniden uyuyakalmak... Saatler değil, günler boyunca uyanamamak... Bir korku filmi senaryosu gibi duruyor ama yaşananlar gerçek. Kazakistan’daki Kalaçi köyünde yıllardır devam eden durum, tıp dünyasında karşılığı olmayan gizemlerden sayılıyor. 'Uyuyan köy' olarak anılan yerleşim, yüzlerce insanın hayatını kökten değiştiren sıra dışı vakalarla tanınıyor.
Kalaçi köyünde yaşanan olaylar ilk kez 2013 baharında kayıt altına alındı. İnsanlar iş yerinde, okulda, yemek yaparken, sokakta yürürken hatta araç kullanırken aniden uykuya dalıyor. Uyanma süresi saatlerle sınırlı kalmıyor; bazı vakalarda günler, hatta haftaya yakın uyku hali görülüyor.
Uyanan kişiler genellikle hiçbir şey hatırlamıyor. Hafıza kaybı, yön bulma problemleri, konuşma zorluğu, yürüme güçlüğü ve yoğun sersemlik sık görülen belirtiler arasında yer alıyor.
Vaka sayısı yıllar içinde artış gösteriyor. Köy nüfusunun yaklaşık dörtte biri en az bir kez 'uyku hastalığı' olarak adlandırılan tabloyu yaşamış durumda. Halüsinasyon görenler, uzun süren uyku sonrası yoğun korku yaşayanlar, psikolojik etkilerle mücadele edenler bulunuyor. Hayvanlarda benzer durumlar görüldüğüne dair kayıtlar da mevcut. Olaylar rastgele gelişiyor; yaş, cinsiyet, sağlık durumu gibi faktörlerle ilişki kurulamıyor.
Uzman ekipler köye defalarca gönderildi. Virüs testleri, bakteri analizleri, toksikolojik taramalar, radyasyon ölçümleri yapıldı. İlk şüphe, çevredeki Sovyet dönemi uranyum madenleri oldu. Radon gazı seviyeleri normal değerlerin birkaç kat üzerinde ölçüldü. Ancak yapılan incelemeler hastalıkla doğrudan bağ kuracak net veriler ortaya koymadı. Radyasyon, virüs ya da bakteriyel kaynak ihtimali bilimsel olarak kanıtlanamadı.
Doktorların net biçimde söyleyebildiği tek nokta, vakaların dalgalar halinde ortaya çıktığı. Özellikle hava değişimlerinden sonra artış gözlemleniyor. Rüzgar yönüyle vaka sıklığı arasında ilişki bulunduğu belirtiliyor. Çevresel faktörler güçlü ihtimal olarak öne çıkıyor fakat somut neden hala tanımlanamıyor.
Olayların çözülememesi sonrası devlet destekli yer değiştirme süreci başlatıldı. Yüzlerce kişi köyden ayrıldı, farklı bölgelere taşındı. Resmi açıklamalara göre taşınan ailelerde uyku vakaları tekrar etmedi. Göç süreci gönüllülük esasına dayalı yürütülüyor. Bazı sakinler, özellikle yaşlı nüfus ve hastalık yaşamayanlar, köyden ayrılmayı reddetti.
Yetkililer konut projeleri, yeni yerleşim alanları ve maddi destek paketleri hazırladı. Bütçe ayrıldı, apartman projeleri inşa edildi. Bilimsel ekipler çalışmalarını sürdürse de kesin tanım hala yok.
Offf süper olur var ya.
Editörümüze söylemeyin ama 2016 yılında hastalığın sebebi net olarak bulundu. Öncelikle 2013’te bu hastalık aynı anda iki köyde kendini gösterdi: Kalachi ve Krasnogorsk. Yapılan araştırmalar sonunda şu söylendi: "Hasta kişinin bilinci yerinde görünüyor, hatta yürüyebiliyor. Ama yine de derin bir uykuya dalıyor ve horluyor, uyandırıldığında ise kişi hiçbir şey hatırlamıyor." Evcil hayvanlar bile bu durumdan muaf değildi. Yapılan sayısız araştırma ve test sonucunda hastalığın sebebi netleşti: Kapatılan uranyum madenlerinde zaman zaman artan karbonmonoksit konsantrasyonu ve buna bağlı olarak havadaki oksijenin azalması. Ve köylerin boşaltılması tavsiye edildi.