Son günlerde bazı teknoloji odaklı yayınlarda dikkat çeken iddialar dolaşıma girdi. Yapay zeka destekli yorumlara dayanarak, müzik tercihleri ile bilişsel kapasite arasında doğrudan bağ kurulmaya çalışıldı. Özellikle popüler türler için 'düşük bilişsel derinlik' gibi ifadeler kullanıldı. Uzman görüşleri ise tabloyu tamamen tersine çevirdi.
Ortaya atılan iddia, herhangi akademik araştırmaya dayanmıyor. Yapay zekadan müzik türleri üzerinden zihinsel profil çıkarması istendi ve ortaya tahmine dayalı genellemeler kondu. Pop, rap ya da elektronik müzik gibi geniş kitlelere ulaşan tarzlar için 'kolay tüketim' vurgusu yapıldı.
Nörobilimciler, müzik tercihi üzerinden zeka seviyesi belirlenemeyeceğini vurguluyor. Daniel Levitin, This Is Your Brain on Music adlı çalışmasında müziğin beynin tamamını aktive ettiğini belirtiyor. Levitin’e göre müzik, eğlenceden öte biyolojik bir uyarım yaratıyor.
Ancak bu uyarım, zeka ölçümü anlamına gelmiyor.
1990’lı yıllarda gündeme gelen Mozart etkisi, müzik-zeka tartışmalarının merkezinde yer alıyor. 1993’te yayımlanan çalışmada, Mozart’ın K448 numaralı piyano sonatını dinleyen deneklerin mekansal-zamansal testlerde kısa süreli başarı artışı gösterdiği gözlemlendi. Ancak söz konusu etki yalnızca 10-15 dakika sürdü ve genel zeka artışıyla ilişkilendirilmedi.
Psikolog E. Glenn Schellenberg, yapılan çalışmaların yanlış yorumlandığını özellikle vurguluyor. Schellenberg’e göre müzik dinlemek doğrudan zeka yükseltmiyor.
Zihinsel kazanımlar, enstrüman eğitimi gibi aktif süreçlerle bağlantılı görülüyor. Araştırmalar, Mozart etkisinin sınırlı ve geçici olduğunu net biçimde ortaya koyuyor.
Uzun vadeli bilişsel değişimlerin, pasif dinleme alışkanlıklarıyla oluşmadığı biliniyor. Nörogörüntüleme çalışmalarında, müzikle aktif şekilde uğraşan bireylerde beynin farklı bölgeleri arasında daha güçlü bağlantılar saptanıyor. Nota okuma, ritim takibi ve koordinasyon gerektiren süreçler, zihinsel esnekliği destekliyor.
Araştırmalara göre müzik zevki üzerinden zihinsel kapasite çıkarımı yapılmasının akademik bir karşılığı yok.
Bence mesnetsiz bir haber saçma sapan anlamsız sözlerden oluşan uyduruk şarkıları dinleyenlerle enstrümantal gerçek müzik dinleyen adam bir olmaz...
duyabilmek bir kapasite ise, tür değil ama müziğin kendisi, evet , olabilir sanki.