Antarktika’nın beyaz örtüsünün altında gizlenen sırlar, modern bilimin imkanlarıyla birer birer gün yüzüne çıkıyor. Son olarak Pine Island Buzulu’nun derinliklerinde keşfedilen devasa jeolojik oluşum, hem kıtanın gizemli geçmişine ışık tutuyor hem de gezegenimizin geleceğine dair kritik ipuçları barındırıyor. Bilim dünyasında büyük heyecan yaratan bu keşif, yaklaşık 100 kilometre genişliğinde ve 7 kilometre kalınlığında dev bir granit yatağının varlığını kanıtladı.
Detaylar 👇
İngiliz Antarktika Araştırma Kurumu (BAS) tarafından yürütülen titiz çalışmalar, bölgedeki volkanik kayaların arasına karışmış 'pembe granit' parçalarının gizemini çözdü. Jura dönemine, yani yaklaşık 175 milyon yıl öncesine dayanan bu antik oluşumların, aslında derinlerdeki devasa bir ana kayadan koptuğu anlaşıldı. Yerçekimi sensörleriyle donatılmış özel uçaklarla yapılan taramalar, buzun kilometrelerce altındaki bu muazzam yapıyı haritalandırarak, on yıllardır süregelen 'bu taşlar buraya nasıl geldi?' sorusuna son noktayı koydu.
Son buzul çağında, devasa buz kütleleri ana kayadan kopardıkları bu granit parçalarını adeta birer yol işareti gibi araziye yaymış. Buzullar eriyip inceldikçe, bu pembe granitler Hudson Dağları’nın yüksek kesimlerinde gün yüzüne çıkmış. Dr. Tom Jordan’ın ifadesiyle, bulunan her bir kaya parçası, aslında buzulun geçmişteki konumunu ve rotasını belgeleyen 'tarihsel bir mühür' niteliği taşıyor.
Keşfedilen bu granit yatağı, hacimsel olarak trilyonlarca dolarlık teorik bir piyasa değerine sahip olsa da, bu 'hazineyi' ticari amaçla yeryüzüne çıkarmak günümüz şartlarında imkansızdır. 1991 yılında imzalanan ve 1998'de yürürlüğe giren Madrid Protokolü (Antarktika Antlaşması Çevre Koruma Protokolü), kıtayı 'barış ve bilime adanmış doğal bir rezerv' olarak tanımlar. Bu uluslararası hukuk kuralları uyarınca, Antarktika'da bilimsel araştırmalar dışındaki her türlü madencilik ve ticari kaynak çıkarma faaliyeti süresiz olarak yasaklanmıştır.
Hukuki engellerin yanı sıra, lojistik zorluklar da projenin ekonomik rasyonelliğini yok etmektedir. 7 kilometre kalınlığındaki buz tabakasının altına ulaşmak, devasa sondaj maliyetleri ve aşırı soğuk iklim koşullarıyla birleştiğinde, çıkarılacak granitin lojistik maliyeti piyasa satış fiyatının çok üzerine çıkacaktır. Bu nedenle, Pine Island altındaki bu dev kütle ticari bir hammadde kaynağı değil, yalnızca dünyanın iklim hafızasını saklayan paha biçilemez bir 'bilimsel veri bankası' olarak kalmaya devam edecektir.