Anahtarı almak için üst kata çıkan herkes aynı durumu yaşamıştır. Buzdolabı açılır, amaç ortadan kaybolur. Konuşma bölünür, söylenecek cümle uçup gider. Günlük hayatta sık karşılaşılan sahneler rastlantı sayılmıyor. Psikoloji alanındaki araştırmalar, kapıdan geçilen anlarda zihnin farklı çalıştığını gösteriyor.
Oda değişikliği yaşandığında zihin, yeni çevreye uyum sağlamak için önceki düşünceyi zihinsel olarak arşivliyor. Hedef tamamen kaybolmuyor fakat erişim zorlaşıyor.
Notre Dame Üniversitesi’nde yapılan araştırmalar, kapıdan geçen kişilerin bilgileri hatırlamakta daha fazla zorlandığını ortaya koydu. Aynı mesafe yürünse bile kapı eşiği aşılmadığında unutma oranı düşüyor. Uzmanlara göre zihin, yaşanan deneyimleri kesintisiz akış yerine ayrı olaylar halinde düzenliyor. Kapı geçişleri ise olay sınırı olarak algılanıyor.
Salon ortamında akla gelen düşünce, mutfakta anlamını yitirebiliyor. Hafıza, düşünceyi önceki çevreyle ilişkilendiriyor. Ortam değiştiğinde bağ kopuyor.
İnsan zihni hedefleri tek parça halinde ele almıyor. Büyük amaçlar, daha küçük adımlara bölünüyor. Evden çıkmak, anahtar almak, odaya yürümek gibi süreçler farklı katmanlarda işleniyor. Günlük yaşam sorunsuz ilerlediğinde dikkat üst hedefte kalıyor. Detaylar otomatik biçimde ilerliyor.
Tanıdık ortamlarda yürümek ya da araç kullanmak neredeyse düşünmeden gerçekleşiyor. Zorlayıcı anlarda ise dikkat alt katmanlara kayıyor. Kavşakta yaşanan sessizlik, konuşma sırasında oluşan duraksama ya da merdivende düşünce kaybı aynı sistemle bağlantılı.
Kapı eşiği tam olarak geçiş anına denk geliyor. Düşünce kısa süreli hafızada tutulurken dikkat başka noktaya yöneliyor.
Kapı eşiği etkisi çoğu zaman unutkanlık ya da dikkatsizlik şeklinde yorumlanıyor. Araştırmalar farklı tablo çiziyor. Zihin, çevresel ve zihinsel bağlama son derece duyarlı çalışıyor. Ortam değişimi yalnızca fiziksel alanla sınırlı kalmıyor, düşünce düzeni de aynı anda yenileniyor.
Daha yeni çalışmalar, kapı eşiği etkisinin her zaman ortaya çıkmadığını gösteriyor. Sanal ortamlarda yapılan deneylerde zihinsel yük düşük olduğunda unutma yaşanmadı. Sayma gibi ek görevler eklendiğinde etki yeniden ortaya çıktı. Uzmanlar, asıl tetikleyicinin kapıdan geçmekten çok zihinsel yoğunluk olduğunu vurguluyor.