Daha uzun yaşamak isteyen herkesin aklındaki soru aynı. Gerçekten yoğun egzersiz şart mı? Yeni araştırmalar, beklentilerin çok altında kalan sürelerin bile sağlık üzerinde etkili olduğunu ortaya koyuyor. Üstelik sonuçlar milyonlarca kişiden toplanan verilerle destekleniyor. Hareket etmeyenler için tablo sandığımızdan daha umut verici.
Kaynak
The Lancet’te yayımlanan geniş kapsamlı araştırma, farklı ülkelerden 130 binden fazla kişinin giyilebilir cihaz verilerini incelemeye aldı. Çalışma, özellikle en az hareket eden yüzde 20’lik gruba odaklandı. Sonuçlar şaşırtıcı derecede net. Günlük yalnızca beş dakikalık orta ya da yüksek tempolu aktivite artışı, ölüm riskinde yüzde 6’ya varan azalmayla ilişkilendirildi.
Genel nüfusa bakıldığında oran yüzde 10 seviyelerine kadar yükseliyor. Uzun koşular, ağır antrenman programları ya da saatler süren spor rutinleri olmadan da ölçülebilir etki elde edilebildiği görülüyor. Neredeyse hiç hareket etmeyen kişiler için küçük artışlar bile ciddi kazanım anlamına geliyor.
Araştırma yalnızca egzersiz süresine odaklanmıyor. Günlük oturma süresinin azaltılması da önemli sonuçlar ortaya koyuyor. Gün içinde oturarak geçirilen zamanın 30 dakika düşürülmesi, daha sınırlı olsa da anlamlı sağlık kazanımlarıyla ilişkilendiriliyor. Özellikle masa başında uzun saatler geçiren kişiler açısından tablo dikkat çekici.
Veriler, hareket eklemenin hareketsizliği azaltmaya kıyasla daha güçlü etki yarattığını gösteriyor. Yine de tamamen sabit kalan günlük rutin yerine küçük oynamalar yapmak bile risk seviyesini aşağı çekebiliyor. En büyük kazanç, en az hareket eden kesimde görülüyor.
Katılımcılar koşu bantlarına çıkarılmadı, zorunlu egzersiz programlarına alınmadı. Araştırmacılar, istatistiksel modeller aracılığıyla hareket değişikliklerinin ölüm riski üzerindeki olası etkilerini hesapladı. Yani doğrudan neden sonuç ilişkisi kurulmadı.
Yine de veri setinin büyüklüğü ve sonuçların tutarlılığı, ortaya güçlü göstergeler koyuyor. En çarpıcı bulgu ise oldukça net. En az hareket eden kişiler, en büyük faydayı görüyor. Neredeyse hiç hareket yokken az miktarda hareket eklemek, beklenenden çok daha yüksek etki yaratıyor.
Günde beş dakikalık bir hareketle ölüm riskini azaltma vaadi, modern insanın tembelliğine sunulmuş en şık bilimsel rüşvet. Araştırmanın, hiç hareket etmeyenlere odaklanması ise tam bir ironi; zira yerinden kalkmayan birinin bakkala gitmesi bile vücut için bir olimpiyat finali etkisi yaratır. Bu araştırmanın, spor salonu üyeliği alıp gitmeyen vicdan azabı içindeki şehirliler için adeta bir af ilanı olduğunu düşünüyorum.