Psikoloji tarihinin en tartışmalı ve etik açıdan en çok eleştirilen çalışmalarından biri olan Küçük Albert Deneyi, 1920 yılında John Hopkins Üniversitesi’nde gerçekleştirildi. Davranışçılık ekolünün öncüsü John B. Watson ve asistanı Rosalie Rayner tarafından yürütülen bu çalışma, korkunun doğuştan gelen bir dürtü mü yoksa öğrenilen bir tepki mi olduğunu kanıtlamayı hedefliyordu.
Detaylar 👇
Başlangıçta Albert’a beyaz bir fare, tavşan ve çeşitli nesneler gösterildi. Bebek, bu nesnelere karşı hiçbir korku belirtisi göstermiyor, aksine onlara dokunmaya çalışarak gülümsüyordu. Ancak Watson, süreci bir 'klasik koşullanma' seansına dönüştürdü. Albert ne zaman beyaz fareye dokunmaya çalışsa, Watson arkasında durup büyük bir metal çubuğa çekiçle vurarak korkutucu bir gürültü çıkardı.
Watson, deneyin etkisini ölçmek için korkuyu etkenlerini arttırdı. Albert artık sadece fareden değil, beyaz sakallı bir maskeden, tavşandan ve hatta beyaz bir kürkten de dehşete düşüyordu. Bebeğin zihini artık beyaz ve yumuşak nesneleri 'yüksek ses ve korku' ile eşleştirmişti. Bu durum, psikolojide uyarıcı genellemesi olarak adlandırılan fenomenin en somut örneği oldu.
Bazı kaynaklar annesinin deneyi fark edip bebeği oradan kaçırdığını söylerken, bazıları Albert'ın 6 yaşında hidrosefali nedeniyle hayatını kaybettiğini iddia eder. Deney, insan psikolojisinin şekillendirilebilirliğini kanıtlasa da, savunmasız bir bebeğin ruhsal sağlığı üzerinde kalıcı hasarlar bıraktığı için bugün bilim dünyasında büyük bir 'etik kara leke' olarak kabul edilmektedir.
Bu trajik çalışma, bilimsel merakın etik sınırları aşması durumunda ne kadar yıkıcı sonuçlar doğurabileceğini bizlere hatırlatan en çarpıcı örnektir.
Sadece tek bir insan denek üzerinde yapılan bir araştırma, temsili olmaktan uzaktır. Ayrıca bulguları, tamamen bilimsel bir incelemeye dayandırmak ta mümkün değildir. Zira Watson, araştırmasıyla ilgili çeşitli açıklamalar yaparken, ayrıntıları sıklıkla değiştirmiştir.
Etik olmasada psikoloji bilimine katkı sağlamış bir deneydir… Pavlov’un hayvanlar üzerinde gösterdiği klasik koşullanma watson bu deneyle insanlara uyarlamış korku gibi temel bir duygunun bile doğuştan değil çevresel koşullarla öğrenileceğini kanıtlamıştır.. Psikolojide öğrenme duygu davranış ve gelişim alanlarını deneysel bir alanda ele almış adam psikoloji biliminin yapı taşlarından biri olmuştur… Geçmişte yapılan deneyler hatta tarihi olayları günümüze göre değerlendirmek yargılamak saçmalıktır o zamana göre ele almak gerekiyor…
😡😡😡