Ham ipeğin, tamamen insan gücüne dayalı yöntemlerle ipliğe dönüştürüldüğü meslek olan devdâhlık, 680 yıllık bir geçmişe sahip. Bursa’da 53 yıldır bu mesleği sürdüren Ertuğrul Şengünalp, mesleğin son ustası olmasıyla dikkat çekiyor. Şengünalp’in ürettiği el emeği ipliklere özellikle Japonlar büyük ilgi gösteriyor.
680 yıllık geçmişi olan devdâhlık mesleğindeki son usta olan Ertuğrul Şengünalp, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın elinden “Yaşayan İnsan Hazineleri” ödülünü de almıştı.
Devdâhlık; ham ipeğin, tamamen insan gücüne dayalı yöntemlerle ipliğe dönüştürüldüğü, bugün dünyada neredeyse kaybolmuş bir el sanatı olarak biliniyor. Şengünalp, “Bu sanat dev gibi güçlü insanların, dahta koşar gibi sürekli hareket ederek üretim yaptığı bir iştir. Günde 15 ila 20 kilometre koşmadan iplik üretmek mümkün değil” sözleriyle mesleğin zorluğunu anlatıyor.
Şengünalp, devdâhlıkla 7 yaşında tanıştı. Babasının yanında çırak olarak başladığı ilk günleri anlatırken, “Boyum tezgâha yetmiyordu. Altıma gazoz kasaları koyup tahta yerleştirdik. Babam ‘Hadi oğlum’ dedi ve beni bu sanatın içine soktu” diyor.
Bugün hâlâ aynı tezgâhın başında olan Şengünalp, üretim sırasında tezgâh üzerinde bulunan 24 kancaya bağlanan ipliklerle saatlerce koşarak çalışıyor. Yaklaşık 700 gram iplik elde edebilmek için günde en az 6 saat boyunca durmaksızın hareket ediyor.
Üretim yalnızca koşmakla sınırlı değil. Şengünalp, ipliklerin hafta sonları zeytinyağlı sabunlarla kazanlarda kaynatıldığını belirterek, “Bu işlemle ipek böceğinin kozasından kalan serisin temizlenir. Yaklaşık iki saatlik kaynatma sonunda iplik doğal rengine ulaşır” ifadelerini kullandı.
Bu süreçte ipliğin yaklaşık yüzde 25–30 oranında fire verdiğini söyleyen usta, daha sonra ipliklerin 320 farklı renkten oluşan özel kartelaya göre boyandığını kaydederek, “Üretilen ipek iplikler; halk eğitim merkezleri, olgunlaşma enstitüleri ve el sanatlarıyla uğraşan ustalar tarafından kullanılıyor” şeklinde konuştu.
Devdâhlık sanatı teknolojiye yenik düşse de Şengünalp'in ürettiği iplikler hâlâ yurt dışından talep görüyor. Özellikle Japonya'da geleneksel el sanatlarında bu ipliklerin kullanıldığını belirten Şengünalp, “Japonların ‘İnoye’ adını verdikleri çalışmalarda bizim ipliklerimiz yer alıyor. Bu, emeğin sınır tanımadığını gösteriyor” dedi.